Nấm đối kháng Trichoderma: cơ chế hoạt động và ứng dụng trong trồng trọt

Người làm nông nghiệp ngày nay hẳn không còn xa lạ gì với cái tên nấm Trichoderma. Mỗi nơi gọi bằng một cái tên khác nhau: nấm trichoderma, nấm đối kháng trichoderma, chế phẩm trichoderma, chế phẩm tricho … tuy nhiên hầu hết người dân đều biết cách ứng dụng loại nấm trichoderma này để ủ phân hoặc tưới gốc cây ăn quả phòng trừ bệnh vàng lá.

Trong bài viết này, tôi sẽ chia sẻ những hiểu biết của mình trong việc ứng dụng Trichoderma trong lĩnh vực trồng trọt. Ứng dụng tốt loại nấm đối kháng này sẽ giúp bạn tiết kiệm chi phí, giảm phân bón NPK đến 40%, cây khỏe, đề kháng tốt, ít bệnh và tăng năng suất.

Trong quá trình công tác chúng tôi nhận thấy rằng ngay cả ở vùng sâu vùng xa người dân cũng đã biết sử dụng Trichoderma để tưới gốc cho cây ăn quả, ngăn vàng lá thối rễ. Đó cũng là một tín hiệu tốt, vì như các bạn biết rằng sử dụng nấm Trichoderma hoàn toàn an toàn cho con người, nông sản và môi trường. Càng loại bỏ các loại phân bón, thuốc bvtv hóa học ra khỏi quá trình canh tác hàng ngày càng tốt.

Nấm đối kháng Trichoderma là gì?

Đây là tên gọi của chủng nấm có tên đầy đủ là Trichoderma spp, là một tập hợp loài chứ không phải là 1 loài riêng lẻ, thường sống trong đất tập trung nhiều ở khu vực rễ cây. Chủng nấm này có đến 33 loài, hầu hết đều có lợi cho cây trồng. Một số giúp cố định đạm trong đất, số khác phân giải lân hoặc tấn công tiêu diệt các loài nấm bệnh gây hại cho cây trồng. Do tính chất đối kháng với nấm bệnh, nên bà con thường nghe tên gọi của Trichoderda mà là “Nấm đối kháng Trichoderma”.

Trong 33 loài, ngày nay người ta đã nghiên cứu và phân loại ra được 11 loài có khả năng đối kháng nấm bệnh cực mạnh: T.harzianum, T.aureoviride, T.atroviride, T.koningii, T.longibrachiatum, T.viride, T.pseudokoningii, T.longipilis, T.minutisporu, T.hamatum, T.seesei

Nấm trichoderma sinh sản vô tính bằng bào tử, bào tử nấm nhìn dưới kính hiển  vi có dạng hình trứng, màu xanh lục, đính trên những sợi nấm.

Trichoderma có dạng sợi, bào tử đính lên những sợi nấm

Cơ chế sinh học của nấm Trichoderma

Nấm đối kháng Trichoderma có một số cơ chế sinh học nổi bật, mà từ đó con người ứng dụng vào hoạt động sản xuất nông nghiệp của mình.

Tiết enzyme diệt nấm bệnh:  Các enzyme này phân giải các thành vách tế bào gây bệnh, nấm bệnh … biến chúng thành thức ăn giúp cây trồng dễ dàng hấp thu dinh dưỡng. Các loại enzyme do Trichoderma tiết ra là: Endochitinase, Chitobiosidase, Trypsin, Cellulose, Protease …

Cạnh tranh dinh dưỡng: Tranh đoạt thức ăn của các vi sinh vật, các nấm gây bệnh cho cây trồng. Nguyên tắc là cứ con nào đông thì con ấy thắng. Khi 1 loại vi sinh vật phát triển mạnh, chúng sẽ chiếm không gian, nguồn thức ăn của các loài khác, hạn chế sự phát triển của các loài khác.

Tiết ra các hoạt chất kháng sinh: các chất được sử dụng như kháng sinh, ức chế và tiêu diệt các vi nấm tác nhân gây bệnh hại cây trồng

Cơ chế ký sinh trên nấm bệnh: tức giết chết các tác nhân gây bệnh bằng cách xâm nhập vào bên trong loài nấm gây hại và/hoặc tiết ra những chất (enzyme) để phân hủy chúng. Bằng nghiên cứu và thực nghiệm, người ta nhận thấy rằng Trichoderma rất hiệu quả trong việc ức chế và tiêu diệt các loại nấm, vi khuẩn gây bệnh cây trồng sau: Fusarium Spp, Pythium, Macrophomina, Botrytis cenerea, Rhizoctonia solani. Không chỉ ký sinh trên nấm bệnh, Trichoderma còn ký sinh và tiêu diệt tuyến trùng rất hiệu quả. Do đó người ta ứng dụng Trichoderma trong xử lý tuyến trùng trên cây có múi, cây tiêu, sầu riêng.

Trichoderma tiêu diệt tuyến trùng gây bệnh thối rễ trên cây

Cộng sinh với bộ rễ: Trichoderma sống phân bố xung quanh bộ rễ, sống cộng sinh với rễ, việc đó giúp bảo vệ bộ rễ (ngăn chặn nấm bệnh hại tấn công bộ rễ, đặc biệt là rễ tơ), các enzyme do Trichoderma tiết ra giúp kích thích bộ rễ phát triển, giúp bộ rễ vươn xa hơn, sâu hơn vào lòng đất, giúp cây trồng chống chịu khô hạn tốt, hút được nhiều dinh dưỡng hơn, đồng thời Trichoderma cũng dễ tìm kiếm thức ăn hơn. Bộ rễ cây có nhu cầu về đạm thấp hơn 40% so với những cây không có sự hiện diện của loại nấm này ở rễ.

Cộng sinh với hệ vi sinh vật hữu ích trong đất: hỗ trợ các vi sinh vật hữu hiệu và cộng sinh với các vi sinh vật cố định đạm, phân giản lân…

Phục hồi bộ rễ: giúp bộ rễ phục hồi tổn thương do rệp sáp hoặc tuyến trùng

Ứng dụng của nấm Trichoderma trong trồng trọt

Ủ phân hữu cơ, phân giải cellulose

Trichoderma có khả năng phân giải cellulose cực mạnh. Do đó được ứng dụng trong việc ủ phân hữu cơ (phân trâu bò, phụ phẩm nông nghiệp như vỏ lạc, bã mía, rơm rạ …). Khi sử dụng Trichoderma sẽ giúp phân hủy phân bón nhanh chóng (chỉ trong 1-2 tuần đã sử dụng được), cellulose được chuyển hóa thành các dạng hợp chất hữu cơ mà cây trồng hấp thu được trực tiếp. Thành phẩm sau khi ủ có hàm lượng dinh dưỡng cao, có thể thay thế hoặc giảm lượng phân bón hóa học.

Khi trichoderma được bón vào trong đất, chúng tiếp tục phân giải mùn xơ trong đất (cành khô, lá cây, cỏ …) giúp cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng, cải tạo đất.

Ủ phân bằng Trichoderma giúp nâng cao dinh dưỡng, nhanh phân hủy

Đối kháng nấm bệnh, tuyến trùng

Nấm Trichoderma có khả năng đối kháng và tiêu diệt các nấm gây bệnh cho cây trồng, điểm hình là các bệnh: vàng lá thối rễ, xì mủ, chết nhanh, chết chậm, héo rũ … ( tác nhân gây bệnh là các vi nấm Rhizoctonia solani, Fusarium, Pythium, Phytophthora sp., Sclerotium rolfsii…)

Ngăn ngừa và tiêu diệt tuyến trùng gây tổn thương đến bộ rễ.

Các vườn cây ăn quả (cam, bưởi, sầu riêng …) bổ sung đều đặn Trichoderma 1-2 lần/năm giúp giảm đáng kể hiện tượng cây bị vàng lá thối rễ.

Cây bưởi bị vàng lá thối rễ đã phục hồi sau 1 tháng bón Trichoderma

Cân bằng sinh thái, kích thích và bảo vệ rễ

Như đã nói ở trên, Trichoderma có tác dụng kích thích bộ rễ phát triển, giúp hồi phục bộ rễ nhanh chóng, giúp bộ rễ đâm sâu và vươn xa để dễ hút dinh dưỡng.

Trichoderma đóng vai trò rất lớn trong việc cân bằng sinh thái đất, giúp canh tác bền vững. Tiêu biểu phải kể đến khả năng cải tạo đất, làm đất tơi xốp, tăng độ phì nhiêu của đất, cân bằng pH và giải độc đất, giúp cân bằng hệ vi sinh vật trong đất.

Trichoderma sẽ là phương án hữu hiệu nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón cho cây trồng

Ưu điểm của chế phẩm Nấm Trichoderma

  • Không gây hại cho người và vật nuôi
  • Có phổ đối kháng rộng trên các loài nấm gây bệnh trên cây trồng
  • Sử dụng nhiều cơ chế để kháng lại các vi sinh vật gây bệnh
  • Tồn tại lâu dài trong đất nhờ khả năng tự sản sinh ra bào tử
  • Trichoderma phát triển nhanh trong đất
  • Hỗ trợ quá trình hấp thu chất dinh dưỡng và kích thích tăng trưởng cho cây trồng
  • Phân hủy rác thải hữu cơ rất mạnh
  • Trichoderma chỉ phân hủy thân, cành, lá khô hoặc vàng úa … khi chúng đã mất đi diệp lục. Vì vậy khi tưới, phun xịt lên lá, thân cho cây trồng rất an toàn

Chú ý khi dùng Trichoderma

Trichoderma là chế phẩm sinh học, vì vậy khi sử dụng không pha lẫn với các chất diệt khuẩn, thuốc trừ sâu, các loại thuốc BVTV có nguồn gốc hóa học. Không pha lẫn Trichoderma với nước vôi, không trộn với vôi bột.

Không nên sử dụng Tricho chung với phân hóa học có nồng độ đậm đặc … vì làm như vậy sẽ làm giảm hiệu quả của chế phẩm Trichoderma hoặc nặng hơn có thể gây chế nấm Trichoderma. Để cẩn thận, có thể bón phân trước một thời gian rồi mới bón tưới Trichoderma.

Không phun hoặc tưới vào giữa trưa nắng nóng vì hiệu quả Trichoderma rất thấp. Nên sử dụng vào sáng sớm hoặc chiều mát.

Nếu bón Trichoderma dạng bột, nên xới đất nhẹ, bón chế phẩm rồi lấp lại. Tránh ánh nắng mặt trời tiêu diệt nấm, làm giảm hiệu quả sử dụng của nấm.

Do nấm trichoderma phát triển mạnh trong điều kiện ẩm, bạn nên giữ ẩm thường xuyên cho đất trong 1 tuần bón Trichoderma để nấm sinh khối nhanh nhất và đạt hiệu quả tối đa.

Một số sản phẩm OBIO có thành phần nấm đối kháng Trichoderma

Cần tư vấn giải pháp canh tác nông nghiệp sạch với chi phí rẻ vui lòng liên hệ:

Hotline: 0965907599 – 0961358880

Dương Tiến Thịnh

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *